← Artykuły

Obserwacje22 listopada 20263 min czytania

Astrofotografia telefonem. Jak sfotografować Księżyc, Drogę Mleczną i ślady gwiazd?

Telefon na statywie zrobi ostre zdjęcie Księżyca, uchwyci Drogę Mleczną i zorzę. Ustawienia krok po kroku i błędy, przez które Księżyc wychodzi jako biała plama.

Zachodzący Księżyc w pełni nad Pomnikiem Jeffersona w Waszyngtonie
NASA / Bill Ingalls

Telefonem da się robić naprawdę dobre zdjęcia nieba. Warunek jest jeden: telefon musi stać nieruchomo. Wystarczy prosty statyw z uchwytem, a w ostateczności oparcie o płot czy plecak. Do tego samowyzwalacz (2–3 sekundy), ręczna ekspozycja albo tryb nocny i ciemne miejsce. Poniżej konkretne ustawienia dla Księżyca, Drogi Mlecznej, śladów gwiazd i zorzy.

Księżyc: dlaczego wychodzi biała plama?

Księżyc to jasny obiekt na czarnym tle. Automatyka telefonu rozjaśnia całe ujęcie, żeby „było widać noc”, i Księżyc się prześwietla. Co zrobić:

  1. Stuknij w Księżyc na ekranie i przesuń suwak jasności (słoneczko) w dół, aż zobaczysz morza i kratery.
  2. Użyj teleobiektywu (2×, 3×, 5× optycznego), a nie zoomu cyfrowego „30×”. Cyfrowy zoom tylko powiększa piksele.
  3. W trybie Pro / Manual zacznij od: ISO 50–100, czas 1/250–1/1000 s. Przy pełni krócej, przy sierpie dłużej.
  4. Wyłącz tryb nocny i HDR. Księżyc jest jasny i dobrze naświetla się w ułamku sekundy.
  5. Fotografuj przy terminatorze, czyli kilka dni przed albo po pierwszej kwadrze. Cienie kraterów dają głębię, a pełnia wychodzi płasko (zobacz: kratery przez lornetkę).

Księżyc z krajobrazem najlepiej wygląda tuż po wschodzie albo przed zachodem, w niebieskiej godzinie. Wtedy jasność nieba i Księżyca są podobne i na jednym zdjęciu widać i tarczę, i pejzaż. Takie zdjęcie jest na okładce tego artykułu.

Przez teleskop lub lornetkę: przyłóż obiektyw telefonu do okularu (metoda afokalna). Najwygodniej z tanim uchwytem na okular. Tak zrobisz też zdjęcia Jowisza z księżycami czy pierścieni Saturna.

Droga Mleczna i gwiazdy

Tu potrzebujesz ciemnego nieba, bez Księżyca, z dala od miasta, i długiego naświetlania.

  • Tryb nocny lub astro: nowsze telefony mają tryb astrofotografii, który po ustawieniu na statywie naświetla przez kilkadziesiąt sekund, a niektóre nawet kilka minut, i automatycznie składa wiele klatek. Postaw telefon, wybierz tryb nocny, ustaw najdłuższy czas i nie dotykaj.
  • Ręcznie (Pro / RAW): ISO 1600–3200, czas 10–30 s, ostrość ustawiona ręcznie na nieskończoność, najszerszy obiektyw (główny 1×, nie ultraszeroki, jeśli jest ciemniejszy).
  • Gwiazdy jak kreski? Ziemia się obraca, więc przy zbyt długim czasie gwiazdy się rozmazują. Dla typowego głównego obiektywu telefonu bezpieczny czas to ok. 15–20 s. Tryb astro telefonu radzi sobie z tym sam, składając krótsze klatki.
  • Kiedy: Droga Mleczna jest najjaśniejsza od lipca do września. Szukaj nocy bliskiej nowiu i miejsca z ciemnym niebem (zobacz: Parki Ciemnego Nieba).

Ślady gwiazd

Ślady gwiazd to łuki zapisujące obrót Ziemi. Najpiękniej wychodzą, gdy kadr obejmuje Gwiazdę Polarną, bo wtedy gwiazdy kreślą koncentryczne okręgi wokół niej (zobacz: jak znaleźć Gwiazdę Polarną).

  • Użyj trybu interwałometru (time-lapse), żeby telefon robił zdjęcia co kilka sekund przez 30–60 minut. Niektóre aplikacje mają gotowy tryb „star trails”.
  • Klatki połącz w programie do łączenia śladów gwiazd albo w aplikacji, która robi to automatycznie.
  • Podłącz powerbank, bo długie sesje szybko rozładowują baterię, zwłaszcza w zimną noc.

Zorza polarna

Aparaty telefonów są czulsze na kolory niż oko. Zorza, która gołym okiem wygląda jak szara poświata nad północnym horyzontem, na zdjęciu często wychodzi zielona i różowa. Gdy wskaźnik Kp jest wysoki, ustaw telefon na statywie, skieruj na północ i zrób zdjęcie w trybie nocnym (3–10 s). Więcej w artykule Zorza polarna w Polsce.

Zaćmienie Księżyca

W czasie całkowitego zaćmienia Księżyc jest tysiące razy ciemniejszy niż w pełni. Ustawienia, które działały przy pełni, dadzą czarny kadr. Na statywie zacznij od ISO 400–800 i 1–2 s, a potem dobierz. Przy fazie częściowej jasna część tarczy i część w cieniu mają tak różną jasność, że warto zrobić dwa zdjęcia: jedno dla każdej.

Najczęstsze błędy

  • Brudny obiektyw. Tłusty odcisk palca zamienia każde światło w smugę. Przetrzyj szkiełko przed sesją.
  • Fotografowanie z ręki w trybie nocnym. Nawet najlepsza stabilizacja nie utrzyma 10 sekund.
  • Zoom cyfrowy zamiast obiektywu tele.
  • Za jasny ekran, który oślepia Ciebie i innych. Zmniejsz jasność, a w aplikacji aparatu włącz tryb ciemny.
  • Pomijanie RAW. Plik RAW (DNG) daje dużo więcej możliwości przy obróbce, zwłaszcza szumów i balansu bieli.

Na kiedypełnia.pl

Na stronie głównej sprawdzisz fazę Księżyca, godzinę jego wschodu i zachodu oraz prognozę zachmurzenia. Na mapie nieba zobaczysz, gdzie po zmroku będzie Droga Mleczna. Kalendarz zjawisk przypomni o zaćmieniach, rojach meteorów i koniunkcjach planet, które warto sfotografować.

Czytaj dalej