Artemis. Powrót ludzi na Księżyc krok po kroku (stan na listopad 2026)
Artemis II okrążył Księżyc i pobił rekord odległości z Apollo 13. W 2027 r. Artemis III testuje lądowniki na orbicie Ziemi, a lądowanie planowane jest na 2028 r.

Artemis to program NASA, który ma po ponad półwieczu przerwy znów wysłać ludzi na powierzchnię Księżyca, tym razem w okolice bieguna południowego. Pierwszy etap z załogą już się udał: w kwietniu 2026 r. czworo astronautów okrążyło Księżyc w misji Artemis II. Według planów NASA z października 2026 r. w 2027 r. misja Artemis III przetestuje na orbicie Ziemi łączenie się z lądownikami, a lądowanie jest zaplanowane w misji Artemis IV w 2028 r.
Artemis I (2022): próba bez załogi
16 listopada 2022 r. rakieta SLS (Space Launch System) po raz pierwszy wyniosła kapsułę Orion bez ludzi na pokładzie. Statek okrążył Księżyc i po 25 dniach wodował na Pacyfiku. Misja sprawdziła rakietę, osłonę termiczną przy powrocie z prędkością prawie 40 tys. km/h i europejski moduł serwisowy. Moduł, który zasila Oriona i napędza go w kosmosie, zbudowała dla ESA firma Airbus w Bremie.
Artemis II (2026): ludzie znów przy Księżycu
1 kwietnia 2026 r. z Centrum Kosmicznego im. Kennedy'ego na Florydzie wystartowała pierwsza załoga programu:
- Reid Wiseman (NASA), dowódca,
- Victor Glover (NASA), pilot, pierwszy czarnoskóry astronauta w podróży poza niską orbitę Ziemi,
- Christina Koch (NASA), pierwsza kobieta w takiej podróży,
- Jeremy Hansen (Kanadyjska Agencja Kosmiczna), pierwszy nie-Amerykanin poza orbitą Ziemi.
6 kwietnia Orion minął Księżyc na wysokości ok. 6545 km nad jego powierzchnią. W najdalszym punkcie załoga była ok. 406 770 km od Ziemi, dalej niż jakikolwiek człowiek wcześniej. Pobiła rekord ustanowiony w 1970 r. przez Apollo 13. Po niemal 10 dniach i przebyciu łącznie ok. 1,12 mln km kapsuła wodowała 10 kwietnia u wybrzeży San Diego. Załoga wróciła ze zdjęciami, między innymi zaćmienia Słońca widzianego zza Księżyca.
Artemis III (2027): test na orbicie Ziemi
Pierwotnie Artemis III miał być lądowaniem. NASA zmieniła jednak plan i rozdzieliła ryzyko na dwa etapy. Według stanu z listopada 2026 r.:
- Blue Origin wyniesie na orbitę Ziemi testową wersję swojego lądownika Blue Moon,
- rakieta SLS wystrzeli Oriona z czterema astronautami, a ci połączą się z Blue Moon,
- potem SpaceX wyniesie testową wersję lądownika Starship (wersja 3), a Orion przecumuje do niego,
- misja potrwa ok. 14 dni, a zakończy się wodowaniem na Pacyfiku.
Załoga: Randy Bresnik (NASA, dowódca), Luca Parmitano (ESA, pilot, pierwszy Europejczyk w misji Artemis), Andre Douglas i Frank Rubio (NASA). Rezerwowy jest Bob Hines (NASA).
Celem jest sprawdzenie w bezpiecznej odległości od Ziemi wszystkiego, co przy Księżycu musi zadziałać za pierwszym razem: cumowania, przejścia astronautów do lądownika, łączności i oprogramowania.
Artemis IV (2028): lądowanie przy biegunie południowym
Pierwsze od czasów Apollo 17 (1972) lądowanie ludzi na Księżycu NASA planuje na 2028 r. Orion zawiezie załogę na orbitę Księżyca, a tam astronauci przesiądą się do komercyjnego lądownika, który sprowadzi ich na powierzchnię. Obie firmy, SpaceX i Blue Origin, przeprojektowały swoje plany i deklarują gotowość na 2028 r. Do pierwszych spacerów NASA przygotowuje z firmą Axiom Space lżejszą wersję skafandra księżycowego.
Dlaczego biegun południowy?
Na dnie głębokich kraterów w pobliżu bieguna południowego Słońce nigdy nie dociera. Panuje tam temperatura poniżej −200°C, a od miliardów lat gromadzi się lód wodny. Woda to dla przyszłej bazy picie, tlen do oddychania i, po rozłożeniu na wodór i tlen, paliwo rakietowe. Na pobliskich wzniesieniach Słońce świeci za to prawie bez przerwy, co ułatwia zasilanie z paneli słonecznych. Z okolic bieguna nikt jeszcze nie przywiózł próbek, więc astronauci zbiorą też materiał do badań, na przykład nad tym, jak powstał Księżyc.
Polska w programie Artemis
Polska podpisała Porozumienia Artemis (Artemis Accords) w 2021 r. To zasady pokojowej i przejrzystej eksploracji Księżyca, do których przystąpiło już kilkadziesiąt państw. Polskie firmy i instytuty dostarczają elementy do misji ESA, a polscy naukowcy badają próbki i dane z Księżyca.
Harmonogramy się zmieniają
Program Artemis wielokrotnie przesuwał terminy, dlatego daty w tym artykule to plany NASA według stanu na listopad 2026 r. Będziemy je aktualizować. Godziny startów podawane przez NASA są w czasie amerykańskim, więc na przykład start Artemis II o 18:35 czasu Florydy to w Polsce 0:35 w nocy, już 2 kwietnia.
Na kiedypełnia.pl
Kiedy astronauci znów stąpną po Księżycu, sprawdzisz na stronie Księżyc dziś, jak wygląda nad Twoim horyzontem i czy okolice bieguna południowego są akurat oświetlone. Dalekie podróże w kosmosie śledzimy też na stronie Voyager.

