← Artykuły

Słońce31 października 20262 min czytania

Zorza polarna w Polsce. Kiedy, gdzie i jak ją zobaczyć

W maju i październiku 2024 r. zorzę widziała niemal cała Polska. Wyjaśniamy, skąd się bierze, co oznacza indeks Kp, kiedy szukać jej na niebie i dlaczego telefon widzi więcej niż oko.

Zielona i czerwona zorza polarna nad krawędzią Ziemi, widziana z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej
NASA / ISS (Ekspedycja 72)

Zorza polarna to świecenie górnej atmosfery. Wywołują ją naładowane cząstki ze Słońca, które pole magnetyczne Ziemi kieruje w okolice biegunów. Zwykle widać ją za kołem podbiegunowym, ale przy silnych burzach geomagnetycznych owal zorzy rozszerza się daleko na południe, także nad Polskę.

Skąd kolory?

  • Zielony (557,7 nm) to tlen na wysokości ok. 100–250 km. To najczęstszy kolor.
  • Czerwony (630 nm) to tlen wyżej, powyżej ok. 250 km. Z Polski często widać właśnie czerwoną poświatę nisko na północy, bo jej wysoka część wystaje ponad horyzont.
  • Fioletowy i niebieski to azot, zwykle na dolnej krawędzi zorzy.

Indeks Kp, czyli kiedy szukać

Aktywność geomagnetyczną opisuje indeks Kp w skali 0–9. NOAA nazywa burze od G1 (Kp 5) do G5 (Kp 9). Dla Polski przyjmuje się orientacyjnie:

KpCo zobaczysz
5poświata nad Bałtykiem, głównie na zdjęciach
6zorza nisko na północy w północnej Polsce
7zorza widoczna w całym kraju, nisko nad horyzontem
8–9wysoko na niebie, kolorowe kurtyny nawet na południu kraju

Pomaga też południowe pole magnetyczne wiatru słonecznego (ujemne Bz) i szybki wiatr słoneczny (powyżej 500–600 km/s).

Pamiętne noce

  • 10–11 maja 2024 r.: burza G5, najsilniejsza od 2003 r. Zorzę widziano w całej Polsce, także wysoko nad głową.
  • 10 października 2024 r.: burza G4, czerwono-fioletowe niebo od Bałtyku po Tatry.

Obie przypadły w okolicach maksimum 25. cyklu słonecznego. Silne burze zdarzają się też przez kilka lat po maksimum, więc lata 2025–2027 to wciąż dobry czas.

Jak obserwować

  1. Patrz na północ, z miejsca z odkrytym horyzontem i bez świateł.
  2. Najlepsze godziny to zwykle 21:00–2:00, ale burza może przyjść o każdej porze nocy.
  3. Zrób zdjęcie telefonem z czasem naświetlania kilku sekund. Przy słabym świetle oko widzi głównie odcienie szarości, a matryca rejestruje kolory. Często dopiero na zdjęciu widać, że „szara chmura” była zorzą.
  4. Sprawdź zachmurzenie. Nawet przy Kp 8 chmury zasłonią wszystko.

Na kiedypełnia.pl na stronie głównej znajdziesz panel zorzy: aktualny indeks Kp z NOAA, prognozę na 3 dni i próg dla Twojej lokalizacji, połączone z prognozą zachmurzenia. W dziale Słońce zobaczysz wiatr słoneczny i rozbłyski na żywo, a w ustawieniach przypomnień możesz włączyć alarm zorzy.

Czytaj dalej