Rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna. Ile to kilometrów?
Rok świetlny to nie jednostka czasu, a parsek to nie „trochę więcej niż rok świetlny”. Wyjaśniamy miary kosmosu z konkretnymi liczbami i przykładami.

Kilometry przestają wystarczać już przy Słońcu: to ok. 150 000 000 km. Do gwiazd potrzebujemy liczb z kilkunastoma zerami. Dlatego astronomowie używają trzech podstawowych miar.
Jednostka astronomiczna (au)
1 au = 149 597 870,7 km. To dokładna wartość, ustalona przez Międzynarodową Unię Astronomiczną w 2012 r. Odpowiada mniej więcej średniej odległości Ziemi od Słońca.
- Mars: średnio 1,52 au od Słońca,
- Jowisz: 5,2 au,
- Neptun: 30 au,
- Voyager 1: ok. 170 au (koniec 2026 r.).
Rok świetlny (lś)
To droga, a nie czas: tyle przebywa światło w próżni w ciągu roku juliańskiego (365,25 doby). 1 lś ≈ 9 460 730 472 581 km, czyli ok. 9,46 bln km albo ok. 63 241 au.
Krótsze odcinki „świetlne” też bywają przydatne:
- 1 sekunda świetlna = 299 792 km. Światło od Księżyca leci do nas ok. 1,3 s.
- 8 minut 20 sekund: tyle trwa podróż światła ze Słońca.
- ok. 4 godziny: tyle leci światło do Neptuna.
- 1 doba świetlna (ok. 26 mld km): na taką odległość od Ziemi oddalił się pod koniec 2026 r. Voyager 1, jako pierwszy obiekt zbudowany przez człowieka.
Parsek (pc)
Parsek to odległość, z której promień orbity Ziemi (1 au) widać pod kątem 1 sekundy łuku. Nazwa pochodzi od paralaksy sekundowej. To jednostka „zawodowa”, bo wynika wprost z pomiaru: im mniejsza paralaksa gwiazdy, tym jest dalej.
1 pc ≈ 3,26 lś ≈ 206 265 au ≈ 30,9 bln km.
- Proxima Centauri: 1,30 pc (4,25 lś),
- centrum Drogi Mlecznej: ok. 8,2 kpc (ok. 26 700 lś),
- Galaktyka Andromedy: ok. 0,77 Mpc (ok. 2,5 mln lś).
Do galaktyk używa się megaparseków (Mpc). W kosmologii odległości są jeszcze bardziej podchwytliwe, bo Wszechświat się rozszerza: światło najdalszych galaktyk wysłano ponad 13 mld lat temu, ale dziś są one od nas o ponad 30 mld lś.
Szybka ściąga
| km | au | lś | |
|---|---|---|---|
| 1 au | 1,496 · 10⁸ | 1 | 1,58 · 10⁻⁵ |
| 1 lś | 9,461 · 10¹² | 63 241 | 1 |
| 1 pc | 3,086 · 10¹³ | 206 265 | 3,262 |
Na kiedypełnia.pl w kalkulatorach przeliczysz dowolną odległość na wszystkie te jednostki. Kalkulator kosmologiczny obliczy też, jak stary był Wszechświat, gdy wyruszyło światło z odległej galaktyki.

