Proxima Centauri. Najbliższa gwiazda i jej planety
4,25 roku świetlnego. Tak daleko jest najbliższa Słońcu gwiazda, czerwony karzeł z co najmniej dwiema planetami. Z Polski jej nie zobaczysz, ale wiemy o niej zaskakująco dużo.

Proxima Centauri to najbliższa Słońcu gwiazda, odległa o 4,25 roku świetlnego (ok. 40 bln km). Światło z niej leci do nas 4 lata i 3 miesiące. Odkrył ją w 1915 r. szkocki astronom Robert Innes, pracujący w Johannesburgu.
Mały, ale groźny czerwony karzeł
- Masa: ok. 12% masy Słońca, promień ok. 15% promienia Słońca.
- Temperatura powierzchni: ok. 3000 K (ok. 2800°C), prawie dwa razy mniej niż Słońce (5800 K).
- Jasność: Proxima świeci ok. 600 razy słabiej od Słońca, a w świetle widzialnym jeszcze słabiej.
- Jasność widoma: ok. 11 mag, więc mimo bliskości nie widać jej gołym okiem.
Proxima to gwiazda rozbłyskowa. Co jakiś czas jej jasność gwałtownie rośnie, a w kierunku planet lecą silne strumienie promieniowania.
Część układu potrójnego
Proxima krąży wokół pary jaśniejszych gwiazd: Alfa Centauri A i B (na zdjęciu obok). Okrąża je w odległości ok. 13 000 au, a jeden obieg trwa setki tysięcy lat. Alfa Centauri A i B razem świecą z jasnością −0,27 mag. To trzecia najjaśniejsza „gwiazda” nieba, choć z Polski też niewidoczna.
Planety
- Proxima b (odkryta w 2016 r.): ma co najmniej ok. 1,07 masy Ziemi i obiega gwiazdę w 11,2 doby w ekosferze, czyli strefie, gdzie na powierzchni mogłaby istnieć ciekła woda. Czy ma atmosferę i czy przetrwała rozbłyski gwiazdy, tego jeszcze nie wiadomo.
- Proxima d (2022 r.): jedna z najlżejszych znanych egzoplanet, ok. 0,26 masy Ziemi, z okresem 5,1 doby.
- Proxima c jest kandydatką, ale jej istnienie wciąż budzi wątpliwości.
Dlaczego nie widać jej z Polski?
Proxima leży bardzo daleko na południu nieba (deklinacja −62,7°). Wschodzi tylko na południe od ok. 27° szerokości północnej, np. w południowym Egipcie, Indiach czy Meksyku. A i tam potrzebny jest teleskop.
Czy kiedyś tam polecimy?
Sonda Voyager 1 (17 km/s) leciałaby do Proximy ok. 75 000 lat. Projekt Breakthrough Starshot proponuje miniaturowe sondy z żaglami świetlnymi, rozpędzane laserami do ok. 20% prędkości światła. Dotarłyby w ok. 20 lat, ale na razie to tylko koncepcja.
Na kiedypełnia.pl, w sekcji „Droga Mleczna i najbliższe gwiazdy” na stronie głównej, tabela pokazuje na żywo, gdzie względem Ciebie jest teraz Proxima i inne najbliższe gwiazdy: wysokość, kierunek i to, czy w ogóle wschodzą nad Twoim horyzontem.

