← Artykuły

Planety22 listopada 20264 min czytania

Jak zobaczyć Merkurego? Najlepsze terminy 2027 dla Polski

Merkury nie oddala się od Słońca o więcej niż 28°, więc widać go tylko nisko w zorzy. Najlepsze terminy 2027: wieczory w lutym i maju, poranki na początku listopada.

Powierzchnia Merkurego z jasnymi promieniami kraterów na pierwszym zdjęciu z orbity, wykonanym przez sondę MESSENGER
NASA / Johns Hopkins University APL / Carnegie Institution of Washington

Merkurego widać gołym okiem, ale tylko przez kilka tygodni w roku, nisko nad horyzontem w zorzy wieczornej albo porannej. Najbliższa Słońcu planeta nigdy nie oddala się od niego na niebie o więcej niż ok. 28°. Szukaj go 30–45 minut po zachodzie Słońca nad zachodnim horyzontem albo przed świtem nad wschodnim, w okolicy tzw. maksymalnej elongacji. W najlepszych dniach świeci jak jasna gwiazda (ok. 0 do −0,7 mag).

Merkury teraz: listopad i grudzień 2026

21 listopada 2026 r. Merkury osiągnął maksymalną elongację poranną (19,6°). Do ok. 7 grudnia widać go przed świtem nisko na południowym wschodzie, pod jasną Wenus. 26 listopada o 6:28 w Warszawie jest 8° nad horyzontem i ma jasność −0,7 mag. Wysoko nad nim świecą Mars i Jowisz, więc to dobry moment na paradę planet.

Najlepsze terminy w 2027 r.

Policzyliśmy, jak wysoko Merkury stoi w Warszawie, gdy Słońce jest 6° pod horyzontem (koniec zmierzchu cywilnego), w okolicy każdej elongacji:

ElongacjaPoraNajlepszy dzieńWysokośćJasnośćOcena
3.02.2027 (18,3°)wieczór5.02, 17:069,3°−0,3dobra
17.03.2027 (27,6°)rano—ok. 2°+0,8praktycznie niewidoczny
28.05.2027 (22,9°)wieczór23.05, 21:209,7°0,0dobra
15.07.2027 (20,7°)rano22.07, 3:575,4°−0,5trudna
25.09.2027 (26,3°)wieczór—pod horyzontem—niewidoczny
4.11.2027 (18,8°)rano4.11, 6:0010,7°−0,6najlepsza w roku

Widać ciekawą rzecz: największe elongacje (marzec i wrzesień, 26–28°) są z Polski najgorsze, a mniejsze (luty, listopad, 18–19°) najlepsze. Pierwsza dobra okazja w 2028 r. to wieczory ok. 20 stycznia (8° nad horyzontem).

Dlaczego tak trudno go zobaczyć?

O widoczności decydują dwie rzeczy:

  1. Elongacja, czyli kątowa odległość od Słońca. Merkury krąży blisko Słońca, więc nawet w najlepszym razie odchodzi od niego najwyżej na 18–28°. Orbita jest wyraźnie eliptyczna, dlatego elongacje różnią się między sobą.
  2. Kąt ekliptyki do horyzontu. Merkury leży blisko ekliptyki. Gdy ekliptyka po zachodzie Słońca wznosi się stromo, cała odległość od Słońca idzie „w górę” i planeta wisi wyżej nad horyzontem. Gdy ekliptyka kładzie się płasko, Merkury przesuwa się w bok, tuż nad horyzontem.

Na półkuli północnej ekliptyka stoi stromo wiosną wieczorem i jesienią rano. Dlatego najlepsze są wieczory od lutego do maja i poranki od sierpnia do listopada. Wrześniowe wieczory i marcowe poranki są bez szans, nawet przy dużej elongacji.

Jak go znaleźć: praktyczne rady

  • Odsłonięty horyzont to podstawa: brzeg morza, łąka, wzgórze, wysokie piętro.
  • Zacznij 20–30 minut po zachodzie Słońca (albo przed wschodem) i przeszukuj niebo nisko, w kierunku zachodzącego (wschodzącego) Słońca.
  • Lornetka pomaga wyłowić planetę z jasnego tła. Nigdy nie kieruj jej na Słońce. Zaczynaj dopiero po jego zachodzie, a rano kończ przed jego wschodem.
  • Merkury nie migocze tak jak gwiazdy, ma lekko różowawy lub złotawy odcień.
  • Przy okazji często widać też Wenus. Dobrym drogowskazem bywa też Księżyc, gdy jako cienki sierp przechodzi obok.

Mit: Kopernik nigdy nie widział Merkurego

To popularna anegdota. Kopernik miał się skarżyć, że mgły znad Wisły nie pozwoliły mu go zobaczyć. W rzeczywistości brakuje na to dowodów. W „O obrotach” Kopernik pisze o trudnościach z obserwacją Merkurego, ale korzystał też z obserwacji innych astronomów. Pewne jest jedno: z Fromborka, jak z całej Polski, Merkury jest trudny, więc łatwo uwierzyć w tę historię.

Ciekawostki o Merkurym

  • Rok trwa 88 dni, a doba słoneczna, od wschodu do wschodu Słońca, aż 176 dni ziemskich. Merkury obraca się 3 razy na każde 2 obiegi.
  • Temperatura sięga ok. 430°C w dzień i spada do ok. −180°C w nocy, bo planeta nie ma atmosfery, która zatrzymywałaby ciepło.
  • W wiecznie zacienionych kraterach przy biegunach sonda MESSENGER (na orbicie Merkurego w latach 2011–2015) znalazła lód wodny.
  • Europejsko-japońska sonda BepiColombo według planu ESA miała zostać przechwycona przez grawitację Merkurego 21 listopada 2026 r. Badania naukowe z orbity mają ruszyć w kwietniu 2027 r.
  • 13 listopada 2032 r. Merkury przejdzie na tle tarczy Słońca. Tranzyt potrwa od 7:41 do 12:06 i będzie widoczny z Polski w całości. Oglądać go można tylko przez teleskop z certyfikowanym filtrem słonecznym.

Na kiedypełnia.pl

Na profilu Merkurego sprawdzisz, czy jest dziś widoczny z Twojej lokalizacji, kiedy wschodzi i zachodzi oraz jak daleko jest od Słońca. Na mapie nieba zobaczysz, gdzie dokładnie stoi nad horyzontem o wybranej godzinie.

Czytaj dalej